Kleine Zwemvijver aanleggen: het complete dossier

Een tuin met een zwembad vormt een extra troef om te genieten van een warme zomer. Maar jammer genoeg heb je chloor en andere chemicaliën nodig voor het onderhoud ervan. Zaken die niet meteen milieu vriendelijk zijn. In dit artikel bespreken we de voordelen van een kleine zwemvijver in je tuin en hoe ze een mooi alternatief zijn voor traditionele zwembaden.

In deze gids nemen we je mee met hoe je een zwemvijver moet aanleggen, de voordelen en waar je rekening mee moet houden.

1. Voordelen van een natuurlijke zwemvijver in vergelijking met gewoon zwembad?

Enkele voordelen van een natuurlijke zwemvijvers:

Natuurlijke schoonheid: zwemvijvers voegen natuurlijke schoonheid toe aan je tuin. Met planten , rotsen en hout creëer je een idyllische en rustgevende omgeving.
Milieuvriendelijk: in een zwembad zwemmen met chloor is best aangenaam, zeker op een warme dag. Maar … in vergelijking met zwemmen in een natuurlijk water maakt het geen kans. Een duik in een vijver geeft geen jeukende rode ogen, droge huid of zin in een douche, wat vaak wel het geval is na het zwemmen in een zwembad met chloorwater. Zwemvijvers zijn dus milieuvriendelijk en duurzaam. Ze vereisen geen chemicaliën zoals chloor, wat de ecologie van ons milieu ten goede komt.
Lagere onderhoudskosten: In vergelijking met gewone zwembaden zijn eco vijvers gemakkelijker te onderhouden.
Biodiversiteit: zwemvijvers zijn bovendien gunstig voor de biodiversiteit. Denk hierbij aan vissen, kikkers en waterinsecten. Maar ook aan insecten, door de planten errond.
Welzijn: zwemmen in natuurlijk water lijkt een kalmerend effect te hebben op lichaam en geest. Het wordt vaak geassocieerd met een gevoel van welzijn en ontspanning.

2. Wat is het?

Kleine zwemvijvers bootsen de biodiversiteit en de functie van de natuurlijke omgeving na en hebben aparte zones voor zwemmen en waterzuivering. Het zelf personaliseren van je zwemvijver is mogelijk via de afmetingen en verhoudingen.

Afhankelijk van het ontwerp bestaat 50 tot 70% van het totale wateroppervlak uit zwemzones. De rest is voor filtratie. Het water wordt naar ondiepe zones gepompt met een overvloed aan plantenleven en aggregaten die als natuurlijke filters fungeren en het water zuiver en helder houden.

3. Hoe groot moet een zwemvijver zijn?

De grootte van je natuurlijke zwemplas is hangt af van verschillende factoren, zoals het aantal mensen dat tegelijkertijd wil zwemmen en de gewenste diepte. 20m² en een diepte van 1,5 meter minimaal is een algemene richtlijn voor comfortabel en goed functionerend water. Vergeet daarnaast niet genoeg ruimte in te richten rondom de zwemvijver voor zitplaatsen, zonnebedden en eventuele plantenfilters.

4. Welk soort water heb je nodig voor een kleine zwemvijver?

Bij het bouwen van een zwemvijver is het van belang om te bedenken welk soort water je wilt gebruiken. Gefilterd regenwater of leidingwater is tegenwoordig de beste norm. Hoewel grondwater vroeger vaak werd gebruikt, wordt dit door frequente droogteperiodes en strengere regelgeving steeds vaker afgeraden en in sommige gebieden zelfs verboden. Het is wel belangrijk om de kwaliteit ervan goed te controleren op verontreinigingen door bijvoorbeeld pesticiden. Oppervlaktewater is ook een optie, dit type water kan worden gezuiverd met behulp van een plantenfilter of een zandfilter. Vergeet ten slotte niet om regelmatig de waterkwaliteit te inspecteren.

5. Kan je vissen toevoegen aan de zwemvijver?

Het introduceren van vissen in je zwemplas is een goed idee. Vissen voegen een geheel nieuwe dimensie toe aan het ecosysteem, en ook aan je zwemervaring. Vissen in een zwemvijver zorgen er wel voor dat algen gemakkelijker groeien. Dit komt door de uitwerpselen van de vissen.

6. Heb je een vergunning nodig voor een zwemvijver?

Voordat je begint met het aanleggen van een kleine zwemmeertje, is het belangrijk om de lokale regels en voorschriften van je locatie te controleren. In Vlaanderen ben je in veel gevallen vrijgesteld van de vergunningsplicht. De algemene regel is dat het totale oppervlak aan onoverdekte constructies (zoals zwemvijvers, terrassen en paden samen) maximaal 80 m² mag bedragen.

Bovendien moet de vijver minstens 1 meter van de perceelsgrens blijven. In veel gevallen is er dus geen vergunning nodig, maar dit verschilt soms nog per gemeente en land. Bovendien kan het noodzakelijk zijn om een vergunning aan te vragen als de vijver groter is dan bepaalde afmetingen of als er beschermde flora en fauna in de buurt voorkomen.

Raadpleeg daarom altijd de lokale regelgeving voordat je begint met het maken van jouw eigen zwemvijver.

7. Zelf een natuurlijke zwemvijver aanleggen?

Je kunt ervoor kiezen een zwemvijver zelf aan te leggen in plaats van een professionele firma in te schakelen. We adviseren dan dit 8 stappenplan te volgen:

Een zwemvijver aanleggen

Voorbereiding en ontwerp.
Begin met een grondige voorbereiding. Lees en informeer jezelf goed over het proces. Maak eerst een schets waar precies de vijver in jee tuin gaat komen. Denk na over de vorm, afmetingen en diepte. Waar plaats je het zwemgedeelte, de vijverplanten, de relaxruimte, de pomp, de nodige electriciteitsaansluitingen ? Houd rekening dat het water voldoende zonlicht krijgt zodat het kan opwarmen. Plaats de vijver ook niet te dicht bij bomen: hun wortels kunnen voor schade zorgen.
Graven.
Graaf het gat volgens de gewenste afmetingen, vooral voor het zwemgedeelte. Een graafmachine is handig voor dit soort werk. Denk ook na wat je met de uitgegraven grond wil doen. Het zwemgedeelte is meestal rechthoekig, terwijl de plantenfiltergedeelten schuin aflopen.
Verstevig de wanden.
Bedek de bodem en zijkanten van de natuurlijke zwemvijver met worteldoek en zandlaag om wortelgroei te voorkomen. Verstevig de wanden van de vijver. Dit kan worden gedaan met stenen, betonblokken of panelen. Leg strak vijverdoek op de bodem vanuit het diepste punt.
Technische installatie.
Installeer de technische elementen zoals leidingen, een luchtpomp en een filteringsysteem. Kies vandaag de dag bij voorkeur voor een energiezuinige, frequentiegeregelde 12V-pomp. Deze pompen verbruiken veel minder stroom en kunnen in de winter op een lagere stand draaien. Voor extra gemak kun je ook slimme watersensoren toevoegen, zodat je de waterwaardes via een app op je smartphone kunt uitlezen.
Vullen.
Vul de vijver met regenwater en houd de waterwaardes in de gaten.
Afwerking.
Voorzie lavastenen en waterplanten als natuurlijk filter. Schakel tenslotte de pomp in, waardoor water beweegt en de filter begint te werken.
Onderhoud.
Voer regelmatig onderhoud uit om de vijver in goede staat te houden.

Een gemetselde zwemvijver aanleggen? Bekijk dan onderstaande video eens.

8. Prijs van een kleine zwemvijver?

Professionele aanleg: Varieert van € 20.000 tot ruim € 140.000, sterk afhankelijk van de complexiteit van het ontwerp, de bereikbaarheid van de tuin en de gekozen afwerking.
Kostprijs per m² (zelfbouw): Reken voor de benodigde materialen op een richtprijs van € 500 tot € 750 per m² vanwege de gestegen grondstof- en materiaalkosten.
Totaalprijs mini-zwemvijver (20 m²): Een compacte zelfbouwwijzer van 20 m² kost aan materialen (zoals EPDM-folie, leidingen, pomp en lavastenen) gemiddeld € 10.000 tot € 15.000.
Kostenvoordeel t.o.v. een zwembad: Er is geen dure randafwerking, overkapping of chemische installatie nodig, wat de totale investering en het verdere onderhoud betaalbaarder houdt.
Tips om geld te besparen:
- Beperk de afmetingen: Een kleiner oppervlak betekent minder graafwerk, minder folie en een kleinere pomp.
- Voer de werken zelf uit: Bespaar het meeste op arbeidsuren door zelf te graven, wanden te verstevigen en de techniek aan te sluiten.
- Hergebruik materialen: Maak gebruik van tweedehands bouwmaterialen of sierbestrating voor de randafwerking.

9. Onderhoud van een kleine zwemvijver

Het onderhouden van zo’n kleine ecovijver vergt wel een regelmatige zorg. Immers je wil het water maximaal helder en gezond houden.

Daarom is het allereerst van belang om regelmatig bladeren, takken en ander organisch materiaal uit het water te verwijderen. Dit voorkomt troebel water en algengroei.
Het controleren en aanpassen van de pH-waarde en de waterhardheid is eveneens belangrijk, omdat deze factoren van invloed zijn op de waterkwaliteit en het comfort van de zwemmers.
Verder is aanplanten van waterplanten niet alleen esthetisch mooi, het helpt ook bij het balanceren van het ecosysteem door het opnemen van voedingsstoffen en het bieden van schuilplaatsen voor kleine dieren.
Tot slot is het goed om af en toe het water te testen op de aanwezigheid van chemicaliën en bacteriën, en indien nodig de waterbehandeling aan te passen. Door deze stappen consequent te volgen, kun je optimaal genieten van je kleine zwemvijver gedurende de 4 jaargetijden.

10. Soorten zwemvijvers

11. Populaire planten voor miniatuurzwemvijvers

Doe-het-zelvers die dromen van een sfeervolle kleine natuurlijke zwemvijver in hun tuin, moeten best ook rekening houden met de juiste plantenkeuze. Hier zijn enkele essentiële planten die perfect zijn voor de aanleg van een kleine zwemvijver:

Waterlelies (Nymphaea): Deze sierlijke waterplanten voegen niet alleen schoonheid toe aan je zwemvijver, maar bieden ook schaduw aan vissen en verminderen de algengroei.
Lisdodde (Typha): Lisdodde is ideaal voor natuurlijke waterzuivering en trekt een verscheidenheid aan vogels en insecten aan.
Gele iris (Iris pseudacorus), Mattenbies of Holpijp: Vroeger werd vaak Lisdodde aangeraden, maar vermijd deze in een kleine vijver! De krachtige, scherpe wortelstokken kunnen de vijverfolie doorboren. De Gele iris en Mattenbies zijn veel veiligere en bijzonder krachtige planten voor de biologische waterzuivering in je plantenfilter.
Krabbescheer (Stratiotes aloides): Deze drijvende planten helpen bij het zuiveren van het water en dienen als schuilplaats voor jonge vissen.
Moerasvergeet-me-nietje (Myosotis scorpioides): Deze prachtige oeverplanten voegen kleur toe en dragen bij aan het biologische evenwicht van de zwemvijver.
Onderwaterplanten zoals Elodea: Deze zuurstofplanten dragen bij aan een gezond ecosysteem in je zwemvijver en verminderen de kans op algenbloei.

De juiste combinatie van deze waterplanten zal niet alleen de esthetische waarde van je zwemvijver verhogen, maar ook helpen om je water mooi helder en gezond te houden. Denk goed na over de plaatsing en verdeling van deze planten voor een uitgebalanceerd ecosysteem in je kleine zwemvijver.

Genieten van een natuurlijke duik in eigen tuin

Een kleine zwemvijver is het ideale ecologische alternatief voor een traditioneel zwembad. Je geniet van helder, chemicaliënvrij zwemwater, verrijkt de biodiversiteit in de tuin en houdt de energiekosten laag door te kiezen voor een slimme plantenfilter en een moderne 12V-pomp. Dankzij het compacte formaat is een mini-zwemvijver ook in een kleinere tuin uitstekend haalbaar, zeker wanneer je bereid bent om de handen uit de mouwen te steken bij de zelfbouw.

Meer lezen?

Veelgestelde vragen (FAQ)

Zitten er bacteriën in een zwemvijver?

Ja, een zwemvijver is een natuurlijk systeem en bevat daarom bacteriën. Deze bacteriën spelen een cruciale rol bij het afbreken van organisch materiaal, zoals bladeren en insecten, en helpen zo bij het schoonhouden van het water. Sommige bacteriën zijn schadelijk, dus het is belangrijk om de waterkwaliteit te controleren en indien nodig maatregelen te nemen.

Hoelang duurt de aanleg van een zwemvijver?

De tijd die nodig is voor de aanleg van een zwemvijver kan variëren afhankelijk van verschillende factoren, zoals de grootte en complexiteit van het project, het weer, de beschikbaarheid van materialen en de werklast van de aannemer. Over het algemeen kan de aanleg enkele weken tot enkele maanden duren.

Wat kost een kleine zwemvijver?

De kosten voor een kleine zwemvijver kunnen sterk variëren afhankelijk van factoren zoals de grootte, de gebruikte materialen, het ontwerp en eventuele extra functies zoals watervallen of verlichting. Over het algemeen kunnen de kosten variëren van enkele duizenden tot tienduizenden euro’s.

Hoe diep moet een zwemvijver zijn?

Een zwemvijver moet over het algemeen minimaal 1,5 meter diep zijn om veilig te kunnen zwemmen en om een stabiele watertemperatuur te behouden. Een diepere vijver kan echter gunstig zijn voor het behoud van de waterkwaliteit en het bieden van een beter leefgebied voor vissen en andere waterorganismen.

Hoe moet je de bodem van een zwemvijver reinigen?

Om de bodem van een zwemvijver te reinigen, kunnen verschillende methoden worden gebruikt, waaronder het handmatig verwijderen van organisch materiaal, het gebruik van bodemzuigers en het af en toe leeg laten lopen en schoonmaken van de vijver. Het is belangrijk om regelmatig onderhoud uit te voeren om de waterkwaliteit te behouden en een gezonde omgeving te creëren voor zowel planten als dieren.